|
KNJIGA: „Slika grada – Novi Sad u likovnim umetnostima 18-21. veka” je monografija u izdanju Kulturnog centra grada Novog Sada koja obuhvata 200 reprodukcija preko 120 umetnika, koji su se u protekla tri veka bavili motivom Novog Sada u svojim delima. Najrazličitije likovne prikaze našeg grada, od najranijih gravira do savremenih pristupa i eksperimenata u likovnoj umetnosti prati odgovarajući tekst autora (Maja Erdeljanin, Vladimir Mitrović i Sava Stepanov) koji paralelno prikazuje i istoriju stvaranja grada i njegovu istoriju umetnosti i kulturno nasleđe.
IZLOŽBA: U okviru promocije knjige upriličena je i izložba sa preko 110 radova prikazanih u ovoj knjizi. To je jedinstvena izložba u kojoj učestvuju skoro sve institucije koje su učestvovale i u stvaranju knjige (Muzej Vojvodine, Muzej grada Novog Sada, Muzej savremene umetnosti, Spomen zbirka Pavla Beljanskog, Galerija Matice srpske, Galerija poklon zbirke Rajka Mamuzića, Galerija Milan Konjović), kao i pojedinci, kolekcionari i sami autori radova.
OTVARANJE IZLOŽBE: Izložba se otvara u Galeriji poklon zbirke Rajka Mamuzića u 19 časova 16.6.2009. a postavka, na sva tri sprata ove galerije, se može pogledati do 31.8.2009. Tokom trajanja izložbe biće upriličena i stručna vođenja kroz izložbu svakog petka u 11 časova.
PRODAJA KNJIGE: Knjiga, će tokom trajanja izložbe biti u prodaji u Galeriji Rajka Mamuzića i Malom likovnom salonu KCNS, po ceni od 1748 dinara, a nakon izložbe u MLS KCNS. Prihod od prodaje biće iskorišćen za štampu sledećeg tiraža. Razglednice koje su ovom prilikom štampane, biće u prodaji na istim mestima po simboličnim cenama.
|
|
|
Slika grada - Motiv Novog Sada u likovnim umetnostima 18-21. veka
Prikaz grada slikom je specifičan i svakako tradicionalan i standardni slikarski motiv. Tokom protekla tri veka doživeo je istorijski, umetnički i tehničko-tehnološki preobražaj od veduta, preko štafelajnog slikarstva do umetničkih, uličnih akcija gde je grad tretiran kao zatečena kulisa. Novi Sad, kao slikarski motiv, njegov razvoj kroz razvoj umetičke scene, u vremenskom periodu od 18. do 21. veka, zahtevao je široko sagledavanje koje se odnosi na više bogatih kolekcija u gradu – Galerija Matice srpske, Muzej grada Novog Sada, Muzej Vojvodine, Spomen-zbirka Pavla Beljanskog, Muzej savremene umetnosti Vojvodine, kao i niza privatnih kolekcija i kolekcija samih umetnika. Sa druge strane, bogatstvo slikara Novog Sada i muzejskih kolekcija nikada nije posmatrano i tumačeno u ovoj problemskoj ravni, u ključu tematske celine koja vremenski pokriva preko dva veka postojanja. Do sada ovaj motiv je posmatran u svojim pojedinačnim aspektima, unutar opusa pojedinih umetnika ili muzejskih zbirki. U plodnoj istoriji prisustva ovog motiva kroz umetnost novosadskih i drugih umetnika izabrali smo, preko sto dvadeset autora, kroz čija dela se ujedno može posmatrati i njihova lična i sama istorija grada.
Često neopravdano potcenjivan i zanemarivan, svakako zbog komercijalanog i tradicionalnog tretmana, motiv grada nam daje priliku da zavirimo u žive i dramatične poetike, lična slikarska i umetnička iskustva uklopljena u istorijsko-umetnička kretanja. Sagledavanju ovog slikarskog motiva, takođe se može pristupiti u više ravni – društvenoj, umetničkoj, tehničko-tehnološkoj, sociološkoj, ali i psihološkoj („strah ili ljubav prema gradu”). Ovakav pristup omogućava i kritičko preispitivanje, gledanje, poređenje i razgledanje, kao i mogućnost uvida u umetnost različitih vremenskih perioda. Mada tradicionalno, linearno sagledavanje motiva vedute grada može donekle biti jednosmerno i suvoparno, jasno je pokazano da u brojnim radovima postoji dimenzija u kojoj umetnik vodi dijalog izvan istorijskih uslova u kojima stvara.
Tretman prikaza grada – vedute, urbane vedute, slike itd. – različit je po svom vremenskom okruženju, tehnici i ličnoj autorskoj poetici. Analizom prikaza motiva grada dolazimo do različitih pogleda i pristupa gradu i urbanom okruženju uopšte. Povremeno nam ovaj motiv donosi setu, želju za oživljavanjem daleke prošlosti, jednim sentimentalanim prikazom detalja grada ili predstava samog umetnika u gradu. Prikazana dela se mogu posmatrati i kao istorijat odnosa samih umetnika prema gradu i urbanom okruženju. Nekada je to dokumentaristički pristup, nekada poetski, intimistički i lirski obojen, simbolički, aktuelan, ali i prevratnički. Iako u ovom izboru nema posebne dramatičnosti u izboru motiva/kadrova, postoji dramatičnost prikaza i konteksta.
Mada su danas mediji prestali da slave individualnost likovnih umetnika kao genija kroz čiji rad je moguće sagledati umetnost u celini, ali i trenutnu društvenu situaciju, ova monografija pokušava da u prvi plan (ponovo) postavi umetnika, tačnije njegova dela. Sistematizacijom jednog značajnog, mada ne i ključnog, motiva u likovnoj umetnosti nastaloj na ovim prostorima, dobija se uvid u čitavu umetničku zaostavštinu nastalu na ovim prostorima. Kroz jednu ovako popularnu i opšteprisutnu tematiku, kroz skup umetnosti jučerašnjice, one davne i nešto vremenski bliže, moguće je i sagledavanje sadašnjeg vremena kroz dela umetnika savremenika. Pokušano je takođe da se sagleda istorijsko pamćenje, kroz oštar kontrast ličnih poetika, bez značajnijih kritičarskih diskursa, uz analizu i upoređivanje, ali i istorijski kontekst urbanog razvoja grada u kome su i umetnici svakako učestvovali, bar u onom misaonom i estetskom delu. U eri masovnih medija i mogućnosti pristupa bilo kojoj potrebnoj informaciji, ovakav vid sagledavanja daje opravdani legitimitet, predstavljajući u isto vreme neku vrstu pokretanja kolektivne memorije. Ovakav pristup, transformisan u jedan dramatični susret sa istorijom slikarstva nastalog u ovom gradu, može se posmatrati i kao niz ili serija umetničkih odnosa (sukoba) na relaciji umetnik – popularni motiv vedute grada.
Grad i njegov urbanitet nezaobilazna su umetnička inspiracija. Umetnici su ti koji najbolje osećaju jedan grad, njegovu uzavrelu istoriju, pulsirajuće efekte i značaj, koji običnom čoveku u sivoj, istorijskoj svakodnevnici, obično ostane nevidljiv, nepristupačan i nepoznat, čak i kada je grad, u svetskim razmerama, malen kao Novi Sad. Umetnici su ga prikazivali i beležili od njegove rane mladosti, od 18. veka, kada su prvi putujući crtači pristigli u ove, močvarne krajeve i bili fascinirani njegovim osnovnim motivima – Dunavom, Tvrđavom i samim gradom. Oni su uspeli da artikulišu svoje spoznaje grada, i generacijama, tokom više od dva veka, učestvuju u stvaranju jedne jedinstvene slike – slike grada. Tako su i istorijske fusnote, koje prate pojedine slike, u Slici grada odabrali sami umetnici svojim radovima. Motivi Novog Sada koji su umetnike inspirisali da načine ovde prikazana dela, ujedno su i nasumični povodi za neke zanimljive istorijske podatke o gradu.
U najkraćem, izabrana dela i autori predstavljaju nekoliko istorijskih poglavlja u razvoju umetnosti uopšte, ali i razvoju samog Novog Sada. Odskočnu dasku za pristup u ovaj zaista složen korpus umetničkog stvaralaštva pronašli smo u dalekom vremenu, u zidnim freskama fruškogorskih manastira, u prikazima grada unutar ikonografski određenih scena iz života jednog svetitelja. Druga polazna osnova bila su cehovska pisma sa najranijim prikazima Petrovaradinske tvđave i Novog Sada, koja potiču sa kraja 18. i početka 19. veka. U ovim pojavama i delima pronašli smo prva materijalizovana umetnička interesovanja za prikaz grada na ovim prostorima, grad u simboličnom ili figurativnom smislu i konkretno grad Novi Sad sa Petrovaradinskom tvrđavom. Na njih se nadovezuju vedute, bakrorezi i litografije iz sredine 19. veka, a zatim i novi likovni mediji tog veka, koji su ovde prikazani fotografijom i razglednicama, kao pretečama masovnih komunikacija. Preko ovih, za to doba novih tehnika, koje su omogućile postepeno multiplikovanje umetničkih dela vezanih za prikaz grada – litografija, fotografija, poštanska razglednica – izgledi i vizure Novog Sada i Petrovaradinske tvrđave putovale su u šire okruženje, Evropu i svet. Prvi pravi slikarski period, popunjava manji broj autora sa delima nastalim na samom početku 20. veka. Period između dva svetska rata, sa stanovišta umetnosti bogat i plodan, oslonjen uglavnom na postulate i uticaje „Pariske škole” bio je naredna faza u razvoju slikarstva (i grada). Na njega se nastavlja, posle sve dramatike Drugog svetskog rata, posleratni period u trajanju od skoro pola veka. Završni segment ukupne zamisli, kojem je posvećena posebna pažnja, obuhvata umetničko stvaralaštvo nastalo tokom poslednjih decenija. Prirodno je da iz tog perioda izabrano i uvršćeno u monografiju najviše radova što govori o svežini i istrajnosti jednog urbanog motiva koji u novim generacijama umetnika nanovo izaziva živo interesovanje.
(Maja Erdeljanin i Vladimir Mitrović) |
|
|
